ข้อสังเกตงบประมาณรายจ่าย
เทศบาลนครเชียงใหม่ ปี 2567–2570

ขอ 1,995 ล้านบาท เทียบรายจ่ายจริงสูงสุด 1,740 ล้านบาท = 1.1 เท่า

ในภาพรวม เทศบาลนครเชียงใหม่ตั้งงบใกล้เคียงความสามารถเบิกจ่ายจริงของตนเอง ซึ่งเป็นวินัยที่ดีเมื่อเทียบกับ อปท. หลายแห่งที่ขอเกิน 2–3 เท่า — ประเด็นจึงไม่ได้อยู่ที่ยอดรวม แต่อยู่ที่องค์ประกอบภายใน ของคำขอ

งบลงทุนเหลือเพียง 5.5% ของงบทั้งปี แต่เป็นหมวดที่ห่างจากความสามารถจริงที่สุด

งบลงทุนขอ 109.3 ลบ. = 1.6 เท่า ของรายจ่ายจริงสูงสุด (69.4 ลบ.) ซึ่งเป็นตัวคูณสูงสุดในทุกหมวด ขณะที่งบบุคลากรรวมกับงบกลางกินไปแล้ว 53.7% ของคำขอทั้งปี — เมืองจึงเหลือพื้นที่ทำโครงการใหม่ไม่มาก

คำถามที่ควรถาม: งบลงทุน 109.3 ลบ. เกือบครึ่งหนึ่ง (53.7 ลบ. = 49.1%) เป็นครุภัณฑ์เพียง 3 รายการที่ไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลย — รถบรรทุก (ดีเซล) 25.0 ลบ. · เรือดับเพลิง 20.0 ลบ. · รถดายหญ้า 8.7 ลบ. หน่วยงานจะจัดหาและเบิกจ่ายให้ทันในปีเดียวอย่างไร ในเมื่อรายจ่ายจริงหมวดลงทุนอยู่ที่ 56.7–69.4 ลบ./ปี (สัดส่วน 49.1% คำนวณจากข้อมูลรายบรรทัดใน dashboard วงเงินทั้งสามรายการมาจากตารางประเด็นที่ 2 ของบทวิเคราะห์)

ไม่มีแผนงานใดขอเกิน 1.4 เท่า — แต่รักษาความสงบภายในโตเร็วที่สุด

แผนงานการรักษาความสงบภายในขอ 122.4 ลบ. = 1.4 เท่า ของจ่ายจริงสูงสุด และเพิ่มจากงบปี 2569 ถึง +52.4% ขณะที่แผนงานสาธารณสุขขอ ต่ำกว่า รายจ่ายจริงที่เคยทำได้ (0.8 เท่า)

ข้อควรระวังในการตีความ: แผนงานที่เปลี่ยนแปลงมากผิดปกติควรไล่ดูรายบรรทัดก่อนสรุป เพราะบางกรณีเป็นเพียงการย้ายอัตรากำลังหรือภารกิจข้ามแผนงาน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ชอบธรรม — การวิเคราะห์ที่หยุดอยู่ที่ระดับแผนงานอาจนำไปสู่ข้อกล่าวหาที่ผิดพลาด (+52.4% คำนวณจาก 80.3 → 122.4 ลบ. ในตารางสรุปตามแผนงานของบทวิเคราะห์)

21 รายการที่ตัวเลข "นิ่งสนิท" เท่ากันทุกบาทอย่างน้อย 3 ปีติด

พบ 132 โครงการ รวม 202.7 ลบ. (10.2% ของงบทั้งปี) ที่มีเงินตั้งหรือเบิกจ่ายเกือบทุกปีและยังขอต่อ ในจำนวนนี้ 21 รายการ มีวงเงินและรายจ่ายจริงเท่ากันทุกบาทหลายปีติด ซึ่งมีความน่าจะเป็นทางสถิติต่ำมาก

การตั้งซ้ำไม่ใช่ความผิดในตัวเอง — หลายรายการเป็นภารกิจประจำตามกฎหมาย แต่โครงการประเภทกิจกรรม อบรม จัดงาน หรือจ้างเหมาที่วงเงินไม่ขยับเลยหลายปี เป็นสัญญาณว่าอาจไม่มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ก่อนตั้งงบรอบใหม่ · กรณีที่ รายจ่ายจริงเท่ากับวงเงินที่ตั้งพอดีทุกบาท ควรขอใบสำคัญการเบิกจ่ายและรายงานตรวจรับย้อนหลังประกอบ

88 รายการตั้งใหม่ 183.0 ล้านบาท และ 5 รายการที่ขอเกิน 3 เท่าของฐานจริง

รายการตั้งใหม่คิดเป็น 9.2% ของงบทั้งปี — ส่วนต่างเหนือฐานประวัติจริงคือเงินที่ต้องมีคำอธิบายรองรับ โดยเฉพาะ รถบรรทุก (ดีเซล) ที่ขอ 43.5 เท่า ของรายจ่ายจริงสูงสุดที่เคยทำได้

ข้อควรระวัง — "ตั้งใหม่" บางรายการคือสัญญาเดิมที่เปลี่ยนชื่อ: ตรวจข้อมูลรายบรรทัดพบอย่างน้อย 4 รายการ รวม 15.19 ลบ. ที่ถูกนับเป็น "ไม่มีประวัติเบิกจ่าย" เพียงเพราะคำว่า "เอกชน" ถูกตัดออกจากชื่อรายการ ทั้งที่เป็นงานเดียวกันที่ทำต่อเนื่องมาแล้ว — ชัดที่สุดคือ ระบบสัญญาณไฟจราจรทางข้าม ซึ่งชื่อเดิมมีจ่ายจริง 4.00 → 3.74 ลบ. และตั้งงบปี 2569 ไว้ 4,066,400 บาท ส่วนชื่อใหม่ตั้งปี 2570 ไว้ 4,066,400 บาทเท่ากันทุกบาท · เช่นเดียวกับกล้องวงจรปิด 3 สัญญา (9.84 · 0.716 · 0.566 ลบ.) ที่ชื่อเดิมมีจ่ายจริงต่อเนื่องทั้งปี 2567–2568 (คำนวณเองจากข้อมูลรายบรรทัด 1,339 บรรทัดใน dashboard โดยจับคู่ชื่อที่ต่างกันเฉพาะคำว่า "เอกชน" และตรวจวงเงินประกอบ — บทวิเคราะห์ต้นทางนับรายการเหล่านี้รวมอยู่ใน 88 รายการตั้งใหม่ จึงควรหักออกก่อนใช้ตัวเลข 183.0 ลบ. อ้างอิงในที่ประชุม)

19 บรรทัดตั้งวงเงิน 500,000 บาทพอดี — จาก 2 บรรทัดในรายจ่ายจริงปี 2567

วงเงินไม่เกิน 5 แสนบาทใช้ วิธีเฉพาะเจาะจง ได้โดยไม่ต้องประกวดราคา e-bidding — จำนวนบรรทัดที่ตั้ง "500,000 บาทถ้วน" เพิ่มขึ้นเกือบ 10 เท่าเมื่อเทียบกับสิ่งที่เคยเบิกจ่ายจริง

ห้ามบวกรวมสามตัวเลขนี้เป็นยอดเดียว — รายการหนึ่งเข้าได้หลายเงื่อนไขพร้อมกัน เช่น น้ำพุพลังงานแสงอาทิตย์ 499,000 บาท ถูกนับทั้งใน "เฉียดเพดาน" และ "ชิดเลขกลม"

วิธีนับและข้อสังเกต: นับบรรทัดที่มีค่าเท่ากับ 500,000 บาทเป๊ะ ในแต่ละคอลัมน์ปีของข้อมูลรายบรรทัดทั้งหมด 1,339 บรรทัด ด้วยเกณฑ์เดียวกันทุกปี — ได้ 2 · 1 · 17 · 19 บรรทัด รวมวงเงินปี 2570 9.5 ลบ. · ค่าที่เท่ากับเพดานพอดีเป็นคนละปรากฏการณ์กับค่าที่ต่ำกว่าเพดานเล็กน้อย จึงนับแยกและไม่รวมช่วง 450,000–499,999 บาท (ซึ่งได้ 20 · 27 · 21 · 14 บรรทัด และลดลงในปีที่ขอ) ตัวเลข 14 บรรทัดของปี 2570 ต่างจาก 11 รายการในหัวข้อ 3.2 ของบทวิเคราะห์ เพราะบทวิเคราะห์นับหลังรวมโครงการชื่อเดียวกันข้ามปีแล้ว (1,339 บรรทัด → 1,029 รายการ) ส่วนกราฟนี้นับรายบรรทัดดิบเพื่อให้เทียบข้ามปีได้อย่างยุติธรรม

เอกสารที่ควรขอ: ฐานการคำนวณวงเงินรายโครงการของทั้ง 19 บรรทัดที่ตั้ง 500,000 บาทถ้วน พร้อมแบบรูปรายการ ราคากลาง BOQ และตารางเทียบราคาต่อหน่วยกับโครงการอื่นในเทศบัญญัติฉบับเดียวกัน เพื่อดูว่าวงเงินมาจากปริมาณงานจริงหรือการกำหนดให้พ้นเกณฑ์ e-bidding

ขยะก้อนเดียว 289.1 ล้านบาท = 14.5% ของงบทั้งปี

สัญญาจ้างเหมาเอกชน จัดเก็บขยะ 121.8 ลบ. และ กำจัดขยะ 166.1 ลบ. รวม 287.9 ลบ. เป็นก้อนเงินที่ใหญ่กว่าทุกแผนงานยกเว้นงบกลาง เคหะและชุมชน และการศึกษา — และเป็นสัญญาที่โตต่อเนื่องทุกปี

ห้ามบวกรวมทั้ง 6 กลุ่มเป็นยอดเดียว — กลุ่มเหล่านี้จัดตามคำสำคัญในชื่อรายการ จึงมีรายการซ้ำข้ามกลุ่มได้ เช่น "โครงการจัดการแข่งขันกีฬานักเรียน อปท. รอบชิงชนะเลิศ 20.0 ลบ." ถูกนับทั้งในกลุ่มพัฒนาครู–นักเรียนและกลุ่มกีฬา · ข้อสังเกตความซ้ำซ้อนอยู่ในระดับ "ชื่อและขอบเขตภารกิจดูทับซ้อนกัน" เท่านั้น เพราะเอกสารงบประมาณไม่มีรายละเอียดโครงการ

วินัยการตั้งงบอยู่ในเกณฑ์ดี — แต่ยังประเมินฐานะการคลังไม่ได้เลย

ชุดข้อมูลของเทศบาลนครเชียงใหม่ไม่มีข้อมูลเงินสะสม เงินฝากธนาคาร และเงินกู้คงค้าง จึงยังตอบไม่ได้ว่าองค์กรมีสภาพคล่องและภาระหนี้เท่าใด — สไลด์นี้จึงบันทึกเฉพาะจุดแข็งที่สอบทานกลับได้ทุกตัวเลข จากคำขอปี 2570

ข้อจำกัดของสไลด์ฐานะการคลัง: ค่า reserve_data ใน dashboard_chiangmai_mu_70.html เป็นวัตถุว่าง {} และชุดข้อมูล Master Excel ของหน่วยงานนี้ไม่มีชีต "เงินสะสม" ต่างจาก อปท. อื่นในชุดเดียวกัน — ประกอบกับบทวิเคราะห์ต้นทางระบุไว้เองว่า "รายงานนี้ไม่ครอบคลุมด้านรายรับ เงินสะสม และภาระผูกพันงบประมาณข้ามปี" · การไม่ปรากฏตัวเลขไม่เท่ากับไม่มีเงินสะสมหรือไม่มีหนี้ — ควรขอคำแถลงงบประมาณ (ณ 30 มิถุนายน) ฉบับจริงประกอบการพิจารณา

บันทึกจุดแข็งและบริบทเชิงยุทธศาสตร์: ① ตั้งงบใกล้เคียงความสามารถเบิกจ่ายจริง — คำขอ 1,995.0 ลบ. เป็นเพียง 1.1 เท่าของรายจ่ายจริงสูงสุด และทุกประเภทงบอยู่ในกรอบ 1.0–1.6 เท่า ② งบดำเนินงานปี 2570 ต่ำกว่างบปี 2569 — 775.5 เทียบ 829.6 ลบ. = −6.5% เช่นเดียวกับงบเงินอุดหนุน (39.0 เทียบ 39.7 ลบ.) ③ 3 แผนงานขอต่ำกว่ารายจ่ายจริงสูงสุดของตัวเอง — สาธารณสุข 116.8 ลบ. (0.8×) · สร้างความเข้มแข็งของชุมชน 11.3 ลบ. (0.9×) · การเกษตร 4.2 ลบ. (0.2×) ④ มีการตัดลดของจริง ไม่ใช่ตัดบนกระดาษ — ค่าบำรุงรักษาและซ่อมแซม 15.9 → 6.3 ลบ. · โครงการคัดเลือกพนักงานดีเด่น 5.4 → 0.6 ลบ. · วัสดุก่อสร้าง (โยธา) 17.7 → 10.4 ลบ. · โครงการตกแต่งเมือง 43.5 → 26.5 ลบ. ⑤ เกินครึ่งของบรรทัดที่มีงบทั้งสองปีไม่ได้ขอเพิ่ม — จาก 611 บรรทัดที่มีวงเงินทั้งปี 2569 และ 2570 มี 264 บรรทัด (43.2%) ที่ตั้งลดลง ⑥ สวัสดิการกลุ่มเปราะบางเป็นก้อนใหญ่ที่สุดของงบ — เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ 211.3 ลบ. = 10.6% ของงบทั้งปี และเติบโตตามจำนวนผู้มีสิทธิทุกปี (184.8 → 188.2 → 195.3 → 211.3 ลบ.) ⑦ ยอดรวมตรวจสอบได้ 100% ทั้ง 4 ปี ผลต่างจากหน้าสรุปเอกสารต้นฉบับ 0.00 บาท

ที่มาของตัวเลขในกล่องจุดแข็ง: 1,995.0 / 1,739.8 / 775.5 / 829.6 / 39.0 / 39.7 / 116.8 / 11.3 / 4.2 / 211.3 ลบ. และตัวคูณ 0.2–1.6 เท่า มาจากตารางสรุปตามประเภทงบและตารางสรุปตามแผนงานในบทวิเคราะห์โดยตรง · 15.9 → 6.3 / 5.4 → 0.6 / 43.5 → 26.5 / 17.7 → 10.4 ลบ. มาจากตารางประเด็นที่ 1 และ 5.2 · ส่วน −6.5% · 10.6% · 611 และ 264 บรรทัด (43.2%) คำนวณเองจากข้อมูลรายบรรทัด 1,339 บรรทัดใน dashboard (คอลัมน์ ขอ 70 เทียบ งบ 69) · ไม่ได้ใช้ข้อความ "บันทึกจุดแข็ง" ในบทวิเคราะห์ต้นทาง เพราะข้อความดังกล่าวอ้างตัวเลข 734.9 ลบ. ด้านสาธารณสุขและการรับถ่ายโอน รพ.สต. และ 1,621.5 ลบ. ด้านโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ซึ่งไม่สอดคล้องกับข้อมูลของหน่วยงานนี้ — แผนงานสาธารณสุขทั้ง 4 ปีรวมกันได้ 534.4 ลบ. (ปี 2570 = 116.8 ลบ.) แผนงานอุตสาหกรรมและการโยธาทั้ง 4 ปีรวมกันได้ 578.2 ลบ. (ปี 2570 = 155.8 ลบ.) ไม่มีรายการที่มีคำว่า "รพ.สต." "ปฐมภูมิ" หรือ "EEC" อยู่ในชุดข้อมูลเลยแม้แต่บรรทัดเดียว และเชียงใหม่อยู่ในภาคเหนือ ไม่ใช่พื้นที่ EEC จึงตัดออกทั้งหมดและแทนที่ด้วยตัวเลขที่สอบทานกลับได้ทุกตัว

3 คำถามหลักก่อนลงมติ และเอกสารที่ควรขอ

1. งบลงทุน 109.3 ลบ. เกือบครึ่งเป็นครุภัณฑ์ 3 ชิ้นที่ไม่เคยเบิกจ่าย — แผนจัดหาคืออะไร

   รถบรรทุก (ดีเซล) 25.0 ลบ. · เรือดับเพลิง 20.0 ลบ. · รถดายหญ้า 8.7 ลบ. รวม 53.7 ลบ. = 49.1% ของงบลงทุนทั้งหมด ทั้งที่รายจ่ายจริงหมวดลงทุนอยู่ที่ 56.7–69.4 ลบ./ปี — ขอคุณลักษณะเฉพาะ ใบเสนอราคา ฐานการคำนวณวงเงิน และแผนการก่อหนี้ผูกพัน–เบิกจ่ายรายไตรมาส

2. รายการ "ตั้งใหม่ 88 รายการ 183.0 ลบ." — เท่าใดคือของใหม่จริง เท่าใดคือสัญญาเดิมที่เปลี่ยนชื่อ

   พบอย่างน้อย 4 รายการ รวม 15.19 ลบ. ที่เป็นสัญญาเดิมซึ่งตัดคำว่า "เอกชน" ออกจากชื่อ — ระบบสัญญาณไฟจราจรทางข้ามตั้ง 4,066,400 บาทเท่ากันทุกบาทกับปี 2569 และกล้องวงจรปิดอีก 3 สัญญา (9.84 · 0.716 · 0.566 ลบ.) — ขอบัญชีเทียบชื่อรายการปี 2569 กับ 2570 พร้อมเลขที่สัญญาเดิม เพื่อแยกให้ชัดว่าอะไรคือภารกิจใหม่จริง

3. มีกลไกป้องกันการแบ่งซื้อแบ่งจ้างและการกำหนดวงเงินชิดเพดานอย่างไร

   คำขอปี 2570 มี 19 บรรทัดตั้งวงเงิน 500,000 บาทพอดี รวม 9.5 ลบ. (เทียบกับ 2 บรรทัดในรายจ่ายจริงปี 2567) · 11 รายการเฉียดเพดาน ช่วง 4.5–5.0 แสนบาท · และ 2 รายการชิดเลขกลม (น้ำพุพลังงานแสงอาทิตย์ 499,000 บาท และกำจัดพยาธิใบไม้สนามกีฬา 498,000 บาท) — ขอฐานการคำนวณวงเงินรายโครงการและตารางเทียบราคาต่อหน่วยในเทศบัญญัติฉบับเดียวกัน

เอกสารลำดับแรกที่ควรขอก่อนลงมติ: ① สัญญาจ้างและ TOR การจัดเก็บและกำจัดขยะ (2 สัญญา รวม 287.9 ลบ. = 14.4% ของงบทั้งปี) พร้อมราคาต่อตันและปริมาณขยะจริงย้อนหลัง เทียบกับ 384 พัน → 138.5 → 151.8 → 166.1 ลบ. ที่กำจัดขยะเติบโตมา ② สัญญาและ TOR ค่าจ้างเหมาแรงงานดูแลความสะอาด 4 เขตแขวง (ศรีพิงค์ · เม็งราย · ศรีวิชัย · กะทิยะ รวม 38.8 ลบ.) ซึ่งไม่มีรายจ่ายจริงปี 2567–2568 เลย — ขอเทียบราคาต่อคน–ผลัด–เดือน กับวิธีดำเนินการเดิม ③ บัญชีเทียบชื่อรายการและเลขที่สัญญาเดิม ของชุดกล้องวงจรปิดและระบบสัญญาณไฟจราจร (15.19 ลบ.) ④ คุณลักษณะเฉพาะและใบเสนอราคา ของครุภัณฑ์ 3 รายการ รวม 53.7 ลบ. ⑤ ค่าใช้จ่ายจำแนกรายหมวดและสถิติผู้เข้าร่วมจริง ของงานเทศกาลและงานประเพณี (ตกแต่งเมือง 26.5 · ไม้ดอกไม้ประดับ 21.5 · ยี่เป็ง 18.0 · สงกรานต์ 15.0 ลบ. รวม 81.0 ลบ.) และการแข่งขันกีฬา (20.0 · 5.2 · 3.0 ลบ. รวม 28.2 ลบ.)

ยอดรวมตรวจสอบตรงกับเอกสารต้นฉบับ 100% ทั้ง 4 ปี

ผลรวมจากรายการละเอียด 1,339 บรรทัด ตรงกับหน้าสรุปของเทศบัญญัติทุกปี (ผลต่าง 0.00 บาท) — แต่การใช้สไลด์ชุดนี้ต้องเข้าใจขอบเขต