สรุปประเด็นจากการวิเคราะห์ข้อบัญญัติงบประมาณระดับบรรทัด เปรียบเทียบรายจ่ายจริงปี 2566–2568 กับประมาณการปี 2569–2570 เพื่อใช้ตั้งคำถามในชั้นกรรมาธิการและสภาท้องถิ่น
คำของบปี 2570 สูงกว่า รายจ่ายจริงสูงสุดที่องค์กรเคยทำได้ ถึง 2.1 เท่า และงบก็เพิ่งกระโดดขึ้นเป็นสองเท่าตั้งแต่ปี 2569 — คำถามหลักคือแผนการก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายให้ทันในปีเดียว
เคยเบิกจ่ายจริงเพียง 235–335 ลบ./ปี แต่ขอ 680.9 ลบ. = 53.6% ของงบทั้งปี และเป็น 2.0 เท่าของสถิติสูงสุด — หากเบิกไม่ทัน เงินส่วนต่างจะกลายเป็นงบค้างท่อหรือตกเป็นเงินสะสม
คำถามที่ควรถาม: หน่วยงานจะก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายงบลงทุน 680.9 ลบ. ให้ทันในปีเดียวได้อย่างไร ในเมื่อสถิติที่เคยทำได้จริงอยู่ที่ราว 235–335 ลบ./ปี และงบลงทุนปี 2569 ที่ตั้งไว้ 610.8 ลบ. ก็ยังอยู่ระหว่างปีงบประมาณ
แผนงานอุตสาหกรรมและการโยธาขอ 719.5 ลบ. มากกว่าแผนงานอันดับสองเกิน 4 เท่า — ขณะที่แผนงานเล็ก ๆ อย่างการเกษตรและสร้างความเข้มแข็งของชุมชน มีตัวคูณเทียบฐานอดีตสูงผิดปกติแม้วงเงินไม่มาก
ข้อควรระวังในการตีความ: แผนงานที่เปลี่ยนแปลงมากผิดปกติควรไล่ดูรายบรรทัดก่อนสรุป เพราะบางกรณีเป็นเพียงการย้ายอัตรากำลังหรือภารกิจข้ามแผนงาน หรือการรับถ่ายโอนภารกิจ (เช่น การรับถ่ายโอน รพ.สต. ในแผนงานสาธารณสุข) ซึ่งเป็นเหตุผลที่ชอบธรรม การวิเคราะห์ที่หยุดอยู่ที่ระดับแผนงานอาจนำไปสู่ข้อกล่าวหาที่ผิดพลาด
พบ 21 โครงการ รวม 6.2 ลบ. ที่ตั้งซ้ำแทบทุกปีและยังขอต่อ (ในจำนวนนี้ 52 โครงการมีเงินครบทุกปี รวม 304.9 ลบ. ตามที่บทวิเคราะห์ระบุ) และ 2 รายการที่ตัวเลข "เท่ากันทุกบาท" อย่างน้อย 3 ปีติด ซึ่งความน่าจะเป็นทางสถิติต่ำมาก
| รายการเด่น | จ่ายจริง 66 | จ่ายจริง 67 | จ่ายจริง 68 | งบ 69 | ขอ 70 |
|---|---|---|---|---|---|
| โคมไฟถนนพลังงานแสงอาทิตย์ อุตสาหกรรมและการโยธา · งบลงทุน — วงเงินแทบไม่ขยับ 4 ปี และใช้เงิน "หมดพอดี" | – | 97.65 | 97.58 | 98.00 | 98.06 ลบ. |
| ค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปราชการ บริหารงานทั่วไป · งบดำเนินงาน — ขอ 1.6 เท่าของจ่ายจริงสูงสุด | – | 0.97 | 0.22 | 0.97 | 1.57 ลบ. |
| โครงการส่งเสริมอาชีพให้กับประชาชนภายในจังหวัดนครปฐม สร้างความเข้มแข็งของชุมชน — จ่ายจริงปี 68 เพียง 62 พันบาท แต่ตั้ง 1.0 ลบ. สองปีติด | – | 0.35 | 0.06 | 1.00 | 1.00 ลบ. |
| โครงการฝึกอบรมคุณธรรม จริยธรรม บริหารงานทั่วไป — ขอ 8.9 เท่าของจ่ายจริงสูงสุด (56 พันบาท) | – | 0.06 | 0.01 | 0.50 | 0.50 ลบ. |
| เงินช่วยค่าครองชีพผู้รับบำนาญข้าราชการถ่ายโอน (ช.ค.บ.) งบกลาง — 86,952 บาท เท่ากันทุกบาท 3 ปีติด | – | – | 0.087 | 0.087 | 0.087 ลบ. |
การตั้งซ้ำไม่ใช่ความผิดในตัวเอง — หลายรายการเป็นภารกิจประจำตามกฎหมาย แต่กิจกรรม อบรม จัดงาน หรือจ้างเหมาที่วงเงินไม่ขยับเลยหลายปี เป็นสัญญาณว่าอาจไม่มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ก่อนตั้งงบรอบใหม่ — และกรณีที่ "รายจ่ายจริงเท่ากับงบที่ตั้งพอดีทุกบาท" ควรขอใบสำคัญการเบิกจ่ายและรายงานตรวจรับย้อนหลัง
149 รายการตั้งใหม่โดยไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลย รวม 718.8 ลบ. = 56.6% ของงบทั้งปี และอีก 12 รายการขอเกิน 3 เท่าของที่เคยจ่ายจริง รวม 171.9 ลบ. — ส่วนต่างเหนือฐานประวัติจริงคือเงินที่ต้องมีคำอธิบายรองรับ
| รายการเด่น | จ่ายจริงสูงสุด | ขอ 70 | เท่า |
|---|---|---|---|
| เงินเดือนข้าราชการ (แผนงานสาธารณสุข) แนวโน้ม 6.2 → 11.9 → 24.3 → 41.4 → 112.0 ลบ. — ส่วนต่าง 87.6 ลบ. ขอกรอบอัตรากำลังและอัตราที่มีคนครองจริง | 24.3 ลบ. | 112.0 ลบ. | 4.6× |
| ค่าบำรุงรักษาและซ่อมแซม (บริหารงานทั่วไป) จ่ายจริงสูงสุด 3.4 ลบ. — ส่วนต่าง 19.8 ลบ. ขอสัญญาและ TOR เทียบปริมาณงาน | 3.4 ลบ. | 23.2 ลบ. | 6.9× |
| ค่าชดเชยสัญญาแบบปรับราคาได้ (ค่า K) อุตสาหกรรมและการโยธา · งบลงทุน — โต 0 → 617 พัน → 1.4 → 4.0 → 10.0 ลบ. | 1.4 ลบ. | 10.0 ลบ. | 7.2× |
| ค่าใช้จ่ายในการบริหารโรงพยาบาลและหน่วยบริการสาธารณสุข ตั้งใหม่ ไม่เคยเบิกจ่าย — ตั้งไว้ 28.2 ลบ. ทั้งปี 69 และ 70 | 0 | 28.2 ลบ. | ใหม่ |
| เงินประโยชน์ตอบแทนอื่นเป็นกรณีพิเศษ บริหารงานทั่วไป — ตั้ง 20.0 ลบ. สองปีติด แต่ไม่เคยมีรายจ่ายจริงเลย | 0 | 20.0 ลบ. | ใหม่ |
| ค่าปรับปรุงถนนลาดยางฯ ต.แหลมบัว – ต.วัดแค อ.นครชัยศรี รายการตั้งใหม่ก้อนใหญ่ที่สุด — ขอ BOQ และราคากลาง | 0 | 29.85 ลบ. | ใหม่ |
บริบทที่ต้องแยกให้ออก: การเพิ่มขึ้นของงบบุคลากรสาธารณสุขมีเหตุผลเชิงโครงสร้างจากการรับถ่ายโอน รพ.สต. รองรับอยู่ (ปี 2569 มี "เงินเดือนพนักงานถ่ายโอน" 78.6 ลบ. ที่หายไปในปี 2570) จึงต้องขอกรอบอัตรากำลังมาตรวจว่าเป็นการย้ายหมวดหรือเป็นการเพิ่มจริง ก่อนสรุปว่าผิดปกติ
วงเงินไม่เกิน 5 แสนบาทใช้ วิธีเฉพาะเจาะจง ได้โดยไม่ต้องประกวดราคา e-bidding — อบจ.นครปฐม แทบไม่มีรายการ "เฉียดเพดาน" แบบ 499,000 บาท (มีเพียง 3 รายการ) แต่มีการตั้งวงเงิน เท่ากับเพดานพอดี เพิ่มขึ้นชัดเจนในปีที่ตั้งงบ
วิธีนับและข้อสังเกต: นับจากข้อมูลรายบรรทัดทั้ง 1,219 รายการใน dashboard โดยใช้เกณฑ์เดียวกันทุกคอลัมน์ปี (450,000 ≤ วงเงิน ≤ 500,000 บาท) จำนวนกระโดดจาก 2–3 รายการในปีที่มีรายจ่ายจริง เป็น 17 รายการทั้งในงบปี 2569 และคำขอปี 2570 ในจำนวน 17 รายการของปี 2570 มี 14 รายการที่ตั้งวงเงิน 500,000 บาทพอดี และอีก 3 รายการอยู่ในช่วง 450,000–499,999 บาท ซึ่งตรงกับ 3 รายการที่ระบุในหัวข้อ 3.2 ของบทวิเคราะห์พอดี — "เท่ากับเพดานพอดี" กับ "ต่ำกว่าเพดานเล็กน้อย" เป็นคนละปรากฏการณ์ จึงแยกรายงานไว้ และตัวเลขในกราฟแท่งด้านบนห้ามนำมาบวกรวมกันเพราะรายการเดียวอาจเข้าเงื่อนไขได้มากกว่าหนึ่งข้อ
เอกสารที่ควรขอ: แบบรูปรายการ ราคากลาง BOQ และตารางเทียบราคาต่อ ตร.ม./กม. ระหว่างโครงการในงบฉบับเดียวกัน เพื่อดูว่าการตั้งวงเงินชิดเพดาน 500,000 บาทมาจากปริมาณงานจริงหรือการกำหนดวงเงินให้พ้นเกณฑ์ e-bidding
เกือบทั้งหมดเป็นเงินอุดหนุนให้สถานศึกษานอกสังกัด และหลายรายการเป็นโครงการตั้งใหม่ — ควรตรวจการล็อกสเปกและเทียบเกณฑ์ราคากลาง ICT ก่อนอนุมัติ
คู่โครงการที่ชื่อคล้ายกันข้ามประเภทงบ: พบ 1 คู่ — "โครงการ อบจ.นครปฐม สัญจรพบประชาชน" (งบดำเนินงาน 1.00 ลบ.) กับ "ค่าบำรุงสมาคม อบจ.นครปฐม" (งบกลาง 1.08 ลบ.) ชื่อคล้ายกัน 72.3% รวม 2.1 ลบ. — ต้องตรวจว่าเป็นการตั้งซ้ำซ้อนหรือแยกวัตถุประสงค์กันจริง
ข้อมูลจากคำแถลงงบประมาณ (ณ 30 มิ.ย. ของแต่ละปี) ใน dashboard แสดงว่าองค์กรมีสภาพคล่องสูง ภาระหนี้แทบไม่มีนัยสำคัญ และเงินกันไว้ค้างเบิกลดลงต่อเนื่อง
บันทึกจุดแข็งและบริบทเชิงยุทธศาสตร์: ① ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานคมนาคม–ระบายน้ำผ่านแผนงานอุตสาหกรรมและการโยธา 719.5 ลบ. ในปี 2570 ครอบคลุมถนนเชื่อมต่อระหว่างตำบล–อำเภอหลายสิบสาย · ② รองรับภารกิจถ่ายโอน รพ.สต. ผ่านแผนงานสาธารณสุข 174.2 ลบ. ในปี 2570 (และ 206.6 ลบ. ในปี 2569) เพื่อให้บริการประชาชนได้ต่อเนื่อง · ③ ส่งเสริมทักษะดิจิทัลและ Coding ในสถานศึกษาผ่านชุดโครงการคอมพิวเตอร์–AI 45.5 ลบ. · ④ ฐานะการคลังแข็งแรง หนี้ต่ำ และเงินกันไว้ค้างเบิกลดลงต่อเนื่องจาก 154.7 เหลือ 19.8 ลบ.
คำขอสูงกว่ารายจ่ายจริงสูงสุดในอดีต (612.7 ลบ.) ถึง 2.1 เท่า และงบลงทุนก้อนเดียว 680.9 ลบ. ก็เป็น 2.0 เท่าของสถิติที่เคยเบิกจ่ายได้ — มีแผนเร่งรัดก่อหนี้ผูกพันอย่างไรไม่ให้เกิดงบค้างท่อ
149 รายการไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลยในรอบ 3 ปี — ทั้งโครงการถนนก้อนใหญ่ (สูงสุด 29.85 ลบ.) และรายการอย่าง "เงินประโยชน์ตอบแทนอื่นเป็นกรณีพิเศษ" 20.0 ลบ. ที่ตั้งไว้สองปีติดโดยไม่เคยเบิกจ่าย ขอ BOQ ราคากลาง และหลักเกณฑ์การจ่าย
รายการที่ตั้งวงเงินในช่วง 450,000–500,000 บาท เพิ่มจาก 2–3 รายการต่อปีเป็น 17 รายการในงบปี 2569 และคำขอปี 2570 โดย 14 รายการตั้งไว้ 500,000 บาทพอดี — ขอแบบรูปรายการ BOQ และตารางเทียบราคาต่อหน่วย
เอกสารลำดับแรก: ① BOQ + ราคากลางโครงการโยธาวงเงินเกิน 10 ลบ. ② TOR + ใบเสนอราคาระบบเทคโนโลยีและ Data Center ③ MOU + รายงานผลเงินอุดหนุนส่วนราชการและองค์กรอื่น ④ สัญญาจ้างเหมาบริการ–รักษาความปลอดภัย–กำจัดขยะ พร้อมราคาต่อหน่วยเทียบปีก่อน ⑤ ค่าใช้จ่ายรายหมวดและสถิติผู้เข้าร่วมของงานมหกรรม ประเพณี และการแข่งขันกีฬา
ผลรวมจากรายการละเอียด 1,219 บรรทัด ตรงกับหน้าสรุปของข้อบัญญัติทุกปี (ผลต่าง 0.00 บาท) — แต่การใช้รายงานนี้ต้องเข้าใจขอบเขต
| ปีงบประมาณ | สถานะข้อมูล | รวมจากรายการละเอียด | ยอดในหน้าสรุปเอกสาร | ผลต่าง |
|---|---|---|---|---|
| ปี 2566 | รายจ่ายจริง | 364,446,393.18 | 364,446,393.18 | 0.00 ✓ |
| ปี 2567 | รายจ่ายจริง | 571,349,158.66 | 571,349,158.66 | 0.00 ✓ |
| ปี 2568 | รายจ่ายจริง | 612,716,930.78 | 612,716,930.78 | 0.00 ✓ |
| ปี 2569 | ประมาณการ | 1,220,086,290.00 | 1,220,086,290.00 | 0.00 ✓ |
| ปี 2570 | ประมาณการ | 1,270,194,074.00 | 1,270,194,074.00 | 0.00 ✓ |
ข้อสังเกตทั้งหมดเป็นประเด็นสำหรับตั้งคำถามในกระบวนการพิจารณางบประมาณตามกลไกสภาท้องถิ่น มิใช่ข้อสรุปว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย — หลายรายการมีคำอธิบายเชิงนโยบายที่ชอบธรรม เช่น การรับถ่ายโอน รพ.สต.
การวิเคราะห์นี้ใช้เฉพาะตัวเลขในเอกสารงบประมาณ ยังไม่ได้เปรียบเทียบราคากลาง ราคาตลาด หรือเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างจริง จึงบอกได้เพียงว่ารายการใดเบี่ยงเบนจากฐานอดีตของตนเอง
ไม่ครอบคลุมด้านรายรับและภาระผูกพันข้ามปี ข้อสังเกตความซ้ำซ้อนอยู่ระดับ "ชื่อ–ขอบเขตภารกิจดูทับซ้อน" — การอ้างอิงรายการเดี่ยวต้องตรวจกับข้อบัญญัติต้นฉบับเสมอ