สรุปประเด็นจากการวิเคราะห์เทศบัญญัติงบประมาณระดับบรรทัด เปรียบเทียบรายจ่ายจริงปี 2566–2568 กับประมาณการปี 2569–2570 เพื่อใช้ตั้งคำถามในชั้นกรรมาธิการและสภาเทศบาล
คำขอปี 2570 อยู่ที่ 1,109.0 ล้านบาท ต่ำกว่างบที่ตั้งไว้ปี 2569 (1,120.0 ลบ.) อยู่ 11.0 ลบ. หรือ 1.0% — ระยะห่างจากฐานรายจ่ายจริงจึงไม่ใหญ่เท่า อปท. หลายแห่ง ประเด็นของที่นี่อยู่ที่ องค์ประกอบภายในงบ มากกว่าขนาดของคำขอ
โครงสร้างงบของเทศบาลนครนครปฐมเป็น งบประจำเกือบทั้งก้อน — งบบุคลากร 472.5 ลบ. (42.6%) งบดำเนินงาน 360.8 ลบ. (32.5%) งบกลาง 229.3 ลบ. (20.7%) เหลือเป็นงบลงทุนเพียง 23.5 ลบ. ประเภทที่ห่างจากความสามารถเบิกจ่ายจริงมากที่สุดคืองบดำเนินงาน (1.4 เท่า)
จุดที่ต้องถามเรื่องงบลงทุน: ตัวคูณ 1.3 เท่าคิดเทียบกับจ่ายจริงสูงสุดปี 2566 (18.0 ลบ.) แต่งบลงทุนหดตัวต่อเนื่อง 18.0 → 7.9 → 2.3 ล้านบาท ในสามปีจริง คำขอปี 2570 ที่ 23.5 ลบ. จึงเป็น 10.1 เท่าของรายจ่ายลงทุนจริงปี 2568 — ควรถามว่าเหตุใดการลงทุนจริงจึงลดลงเหลือระดับนี้ และปีหน้าจะกลับมาก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายได้จริงด้วยกลไกใด (งบรายจ่ายอื่นมีเพียง 50,000 บาท จึงไม่แสดงเป็นแถบในกราฟ)
เทศบาลนครนครปฐมเป็น อปท. ที่ บริหารสถานศึกษาของตนเอง แผนงานการศึกษาจึงใหญ่กว่าแผนงานอันดับสองเกือบสองเท่า ส่วนแผนงานที่ตัวคูณสูงสุดคือ อุตสาหกรรมและการโยธา และการรักษาความสงบภายใน (1.7 เท่า) ซึ่งวงเงินไม่ใหญ่แต่ห่างจากฐานอดีตของตนเองมากที่สุด
ข้อควรระวังในการตีความ: แผนงานที่เปลี่ยนแปลงมากผิดปกติควรไล่ดูรายบรรทัดก่อนสรุป เพราะบางกรณีเป็นเพียงการย้ายอัตรากำลังหรือภารกิจข้ามแผนงาน หรือการขยายภารกิจที่มีเหตุผลรองรับ เช่น แผนงานการรักษาความสงบภายในที่รายจ่ายจริงเพิ่มจาก 13.5 ลบ. เป็น 29.1 ลบ. ตั้งแต่ปี 2568 แล้ว การวิเคราะห์ที่หยุดอยู่ที่ระดับแผนงานอาจนำไปสู่ข้อกล่าวหาที่ผิดพลาด
พบ 45 โครงการ ที่มีเงินตั้งหรือเบิกจ่ายเกือบทุกปีและยังขอต่อ รวม 97.1 ลบ. = 8.8% ของงบปีที่ขอ และ 7 รายการ ที่ตัวเลขเท่ากันทุกบาทอย่างน้อย 3 ปีติด — บางรายการเท่ากันแม้ในคอลัมน์ "รายจ่ายจริง" ซึ่งแปลว่าใช้เงินหมดพอดีไม่เหลือเศษ
| รายการเด่น | จ่ายจริง 66 | จ่ายจริง 67 | จ่ายจริง 68 | งบ 69 | ขอ 70 |
|---|---|---|---|---|---|
| ค่าจ้างเหมาบริการ โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเอกชนในการรักษาสิ่งแวดล้อม เคหะและชุมชน · งบดำเนินงาน — ขอ 1.6 เท่าของจ่ายจริงสูงสุด (34.4 ลบ.) | – | 34.41 | 32.86 | 49.60 | 54.50 ลบ. |
| โครงการจัดงานประเพณีลอยกระทง ศาสนา วัฒนธรรม และนันทนาการ · งบดำเนินงาน — ตั้งต่อเนื่อง 4 ใน 5 ปี | – | 2.07 | 1.85 | 1.95 | 2.50 ลบ. |
| เงินอุดหนุนส่วนราชการ (สำนักการศึกษา) การศึกษา · งบเงินอุดหนุน — วงเงินปรับลดลงต่อเนื่อง สอดคล้องกับการใช้จริง (0.9 เท่า) | 24.57 | 24.52 | 24.50 | 23.49 | 22.87 ลบ. |
| วัสดุเครื่องดับเพลิง การรักษาความสงบภายใน · งบดำเนินงาน — จ่ายจริง 499,155 / 496,587 / 499,797 บาท ชนเพดาน 500,000 แทบพอดีทุกปี | 0.499 | 0.497 | 0.500 | 0.500 | 0.500 ลบ. |
| ค่าบำรุงสมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทย งบกลาง — 450,000 บาท เท่ากันทุกบาท 5 ปีติด | 0.450 | 0.450 | 0.450 | 0.450 | 0.450 ลบ. |
การตั้งซ้ำไม่ใช่ความผิดในตัวเอง — หลายรายการเป็นภารกิจประจำตามกฎหมาย และบางรายการ (เช่น เงินอุดหนุนส่วนราชการ และวัสดุก่อสร้าง) วงเงินปรับลดลงตามการใช้จริง ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดี แต่กิจกรรม อบรม จัดงาน หรือจ้างเหมาที่วงเงินไม่ขยับเลยหลายปี เป็นสัญญาณว่าอาจไม่มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ก่อนตั้งงบรอบใหม่ — และกรณีที่ "รายจ่ายจริงเท่ากับงบที่ตั้งพอดีทุกบาท" ควรขอใบสำคัญการเบิกจ่ายและรายงานตรวจรับย้อนหลัง
นอกจากนี้ยังมี 41 รายการตั้งใหม่โดยไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลย รวม 49.2 ลบ. (4.4% ของงบทั้งปี) และ 18 รายการขนาดใหญ่ที่วงเงินโตต่อเนื่องทุกปี — ส่วนต่างที่อยู่เหนือฐานประวัติจริงคือเงินที่ต้องมีคำอธิบายรองรับ
| รายการเด่น | จ่ายจริงสูงสุด | ขอ 70 | เท่า |
|---|---|---|---|
| โครงการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการบริหารสถานศึกษา การศึกษา · งบดำเนินงาน — แนวโน้ม 28.8 → 0 → 0 → 92.9 → 91.5 ลบ. ส่วนต่างเหนือฐานจริง 62.6 ลบ. | 28.85 ลบ. | 91.45 ลบ. | 3.2× |
| โครงการอบรมสัมมนาบุคลากรของเทศบาลนครนครปฐม บริหารงานทั่วไป — ตั้งไว้ 7.1 ลบ. ในปี 69 แต่จ่ายจริงสูงสุดเพียง 432 พันบาท | 0.43 ลบ. | 3.50 ลบ. | 8.1× |
| เงินสำรองจ่าย งบกลาง — 713 พัน → 50 พัน → 0 → 12.6 → 5.0 ลบ. | 0.71 ลบ. | 5.00 ลบ. | 7.0× |
| เงินเดือนข้าราชการ หรือพนักงานส่วนท้องถิ่น (เคหะและชุมชน) งบบุคลากร — 417 พัน → 546 พัน → 600 พัน → 2.9 → 4.0 ลบ. ขอกรอบอัตรากำลังและอัตราที่มีคนครองจริง | 0.60 ลบ. | 4.02 ลบ. | 6.7× |
| โครงการจัดงานชุมนุมลูกเสือท้องถิ่นแห่งชาติ การศึกษา · งบดำเนินงาน — รายการตั้งใหม่ก้อนใหญ่ที่สุด ไม่เคยตั้งหรือเบิกจ่ายมาก่อนเลยทั้ง 4 ปี | 0 | 10.00 ลบ. | ใหม่ |
| โครงการปรับปรุงซ่อมแซมและติดตั้งระบบไฟฟ้าแสงสว่างสาธารณะ ถนนทรงพลและถนนราชวิถี อุตสาหกรรมและการโยธา · งบลงทุน — โครงการลงทุนตั้งใหม่ก้อนใหญ่ที่สุด ขอ BOQ และราคากลาง | 0 | 8.64 ลบ. | ใหม่ |
บริบทที่ต้องแยกให้ออก: รายการที่โตต่อเนื่องบางกลุ่มไม่ใช่ดุลพินิจของฝ่ายบริหาร — เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ (90.7 → 105.9 ลบ.) เบี้ยยังชีพความพิการ (13.2 → 16.1 ลบ.) และเงินบำเหน็จบำนาญพนักงานครู (60.2 → 68.1 ลบ.) โตตามจำนวนผู้มีสิทธิและอัตราตามกฎหมาย จึงต้องแยกออกจากรายการที่โตด้วยดุลพินิจ เช่น ค่าบำรุงรักษาและซ่อมแซมของแผนงานบริหารงานทั่วไป ที่กระโดดจาก 194 พันบาท เป็น 6.1 ลบ. ในปี 2568 และตั้งไว้ 8.1 ลบ. ในปีนี้
วงเงินไม่เกิน 5 แสนบาทใช้ วิธีเฉพาะเจาะจง ได้โดยไม่ต้องประกวดราคา e-bidding บทวิเคราะห์พบ 35 รายการที่ตั้งวงเงินต่ำกว่าเพดานซ้ำ ๆ, 4 รายการเฉียดเพดาน และ 2 รายการชิดเลขกลม — แต่เมื่อนับรายบรรทัดย้อนหลังทุกปี กลับไม่พบสัญญาณว่ารายการใกล้เพดานกำลังเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่ต้องรายงานตามจริง
วิธีนับและข้อสังเกต: นับจากข้อมูลรายบรรทัดทั้ง 1,405 รายการใน dashboard โดยใช้เกณฑ์เดียวกันทุกคอลัมน์ปี (450,000 ≤ วงเงิน ≤ 500,000 บาท) จำนวนขึ้นสูงสุดที่ 24 รายการในงบปี 2569 แล้วลดลงเหลือ 11 รายการในคำขอปี 2570 ซึ่งต่ำกว่าปี 2566 (19 รายการ) ด้วยซ้ำ ในจำนวน 11 รายการของปี 2570 มี 6 รายการที่ตั้งวงเงิน 500,000 บาทพอดี และ 5 รายการอยู่ในช่วง 450,000–499,999 บาท ซึ่งมากกว่าที่บทวิเคราะห์ระบุไว้ในหัวข้อ 3.2 อยู่ 1 รายการ (ค่าเช่าบ้าน 452,000 บาท) เพราะบทวิเคราะห์รวมโครงการชื่อเดียวกันข้ามแผนงานก่อนนับ (1,405 บรรทัดดิบ → 748 รายการ) — "เท่ากับเพดานพอดี" กับ "ต่ำกว่าเพดานเล็กน้อย" เป็นคนละปรากฏการณ์ จึงแยกรายงานไว้ และตัวเลขในกราฟแท่งด้านบนห้ามนำมาบวกรวมกัน เพราะรายการเดียวอาจเข้าเงื่อนไขได้มากกว่าหนึ่งข้อ
เอกสารที่ควรขอ: รายการค่าใช้จ่ายแยกหมวดของโครงการที่ตั้งวงเงินต่ำกว่าเพดานซ้ำ ๆ ทุกปี พร้อมฐานการคำนวณของ 2 รายการที่ตั้งวงเงิน 19.94 ล้านบาท (วัสดุงานบ้านงานครัว และเงินวิทยฐานะ) ซึ่งต่ำกว่าเลขกลม 20 ล้านบาทเพียง 0.28% — การประมาณการจากราคามาตรฐานหรือจากจำนวนผู้มีสิทธิจริงมักไม่ลงเอยชิดเลขกลมพอดีสองรายการติดกัน
การจัดกลุ่มโครงการที่ชื่อหรือวัตถุประสงค์ใกล้เคียงกันช่วยให้เห็นเม็ดเงินรวมรายด้าน — ก้อนใหญ่ที่สุดของกลุ่มจ้างเหมาบริการคือ ค่าจ้างเหมาบริการโครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเอกชนในการรักษาสิ่งแวดล้อม 54.5 ลบ. รายการเดียว ซึ่งถูกนับอยู่ในกลุ่มขยะ–สิ่งแวดล้อมด้วย
ห้ามบวกรวมยอดของกลุ่ม: กลุ่มเหล่านี้ถูกจัดตามคำสำคัญในชื่อรายการ จึงมีรายการเดียวกันปรากฏได้หลายกลุ่ม เช่น ค่าจ้างเหมาบริการโครงการสิ่งแวดล้อม 54.5 ลบ. นับทั้งในกลุ่ม "ขยะ สิ่งแวดล้อม" และ "จ้างเหมาบริการ" และรายการแข่งขันกีฬานักเรียนนับทั้งในกลุ่ม "กีฬา" และ "พัฒนาครู–นักเรียน" การนำยอดทั้ง 6 กลุ่มมารวมกันจะได้ตัวเลขที่นับซ้ำและไม่มีความหมาย
สิ่งที่ควรตรวจต่อ: กลุ่มจ้างเหมาบริการเป็นกลุ่มที่ควรตรวจก่อน เพราะวงเงินกระจุกในสัญญาไม่กี่ฉบับและหลายสัญญาไม่มีประวัติราคาต่อหน่วยให้เทียบ — ขอ TOR สัญญา และปริมาณงาน (คน–ผลัด–เดือน หรือ ตร.ม.) เพื่อคำนวณราคาต่อหน่วยเทียบระหว่างปีและระหว่างสัญญา
ข้อมูลจากคำแถลงงบประมาณ (ณ 30 มิ.ย. ของแต่ละปี) ที่ฝังอยู่ใน dashboard แสดงว่าองค์กรมีสภาพคล่องสูง เงินสะสมเพิ่มขึ้นชัดเจนตั้งแต่ปี 2568 และเงินกู้คงค้างลดลงเหลือหนึ่งในสามภายในสามปี
บันทึกจุดแข็งและบริบทเชิงยุทธศาสตร์: ① วินัยการตั้งงบ — คำขอปี 2570 (1,109.0 ลบ.) ต่ำกว่างบปี 2569 (1,120.0 ลบ.) อยู่ 11.0 ลบ. และเป็นเพียง 1.2 เท่าของรายจ่ายจริงสูงสุด ซึ่งใกล้ความสามารถเบิกจ่ายจริงมากกว่า อปท. หลายแห่งที่วิเคราะห์ในชุดเดียวกัน · ② ลงทุนด้านการศึกษาเป็นเสาหลัก แผนงานการศึกษา 439.9 ลบ. = 39.7% ของงบทั้งปี ครอบคลุมโรงเรียนในสังกัด เงินเดือนครู และการอุดหนุนสถานศึกษา · ③ ฐานะการคลังแข็งแรง เงินสะสม 2,732.0 ลบ. เงินฝากธนาคาร 2,313.3 ลบ. และเงินกู้คงค้างลดลงจาก 71.0 เหลือ 24.0 ลบ. · ④ หลายรายการปรับลดตามการใช้จริง เช่น เงินอุดหนุนส่วนราชการ (24.6 → 22.9 ลบ. = 0.9 เท่าของจ่ายจริงสูงสุด) และวัสดุก่อสร้าง · ⑤ ไม่พบแนวโน้มการตั้งวงเงินชิดเพดาน 5 แสนบาทเพิ่มขึ้น — ลดจาก 24 รายการในงบปี 2569 เหลือ 11 รายการในคำขอปี 2570
รายการเดียวนี้คิดเป็น 8.2% ของงบทั้งปี แต่มีรายจ่ายจริงเพียงปี 2566 (28.8 ลบ.) และเป็นศูนย์ทั้งปี 2567 และ 2568 ก่อนกระโดดเป็น 92.9 ลบ. ในปี 2569 — ขอจำนวนนักเรียนและสถานศึกษาที่ใช้คำนวณรายปี อัตราต่อหัว และคำอธิบายว่าเหตุใดจึงไม่มีรายจ่ายจริงสองปีติด
เช่น "รายจ่ายเพื่อให้ได้มาซึ่งบริการ (สำนักการช่าง)" ตั้งไว้ 39.2 ลบ. ในปี 2569 แต่จ่ายจริงสูงสุดในอดีตเพียง 0.64 ลบ. · "โครงการอบรมสัมมนาบุคลากร" ตั้ง 7.1 ลบ. จ่ายจริงสูงสุด 0.43 ลบ. · "เงินสำรองจ่าย" ตั้ง 12.6 ลบ. จ่ายจริงสูงสุด 0.71 ลบ. — ขอรายงานปัญหาอุปสรรคในการเบิกจ่ายปีก่อนหน้า
งบลงทุนที่เบิกจ่ายจริงหดตัวเหลือ 2.3 ลบ. ในปี 2568 คำขอปีนี้จึงเป็น 10.1 เท่าของปีล่าสุด และมี 41 รายการตั้งใหม่ที่ไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลย รวม 49.2 ลบ. — ก้อนใหญ่ที่สุดคือโครงการจัดงานชุมนุมลูกเสือท้องถิ่นแห่งชาติ 10.0 ลบ. และโครงการไฟฟ้าแสงสว่างถนนทรงพล–ราชวิถี 8.64 ลบ.
เอกสารลำดับแรกที่ควรขอ: ① แบบรูปรายการ ราคากลาง และ BOQ ของโครงการงบลงทุนในแผนงานอุตสาหกรรมและการโยธาทุกโครงการที่ตั้งใหม่ (ไฟฟ้าแสงสว่าง 8.64 ลบ. · ถนนกำนันพันธ์ 4.90 ลบ. · ไฟฟ้าแสงสว่างถนนเทศา 4.06 ลบ.) ② สัญญาและ TOR ค่าจ้างเหมาบริการโครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเอกชนในการรักษาสิ่งแวดล้อม 54.5 ลบ. พร้อมราคาต่อหน่วยเทียบปีก่อน ③ จำนวนนักเรียน–สถานศึกษา อัตราต่อหัว และผลสัมฤทธิ์ย้อนหลังของโครงการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการบริหารสถานศึกษา 91.5 ลบ. และเงินอุดหนุนส่วนราชการ 22.9 ลบ. ④ กรอบอัตรากำลังที่ได้รับอนุมัติและจำนวนอัตราที่มีคนครองจริง (งบบุคลากร 472.5 ลบ. = 42.6% ของงบทั้งปี) ⑤ รายการค่าใช้จ่ายแยกหมวดและสถิติผู้เข้าร่วมจริงของงานประเพณีและการแข่งขันกีฬา รวมถึงโครงการจัดงานชุมนุมลูกเสือท้องถิ่นแห่งชาติ 10.0 ลบ. ที่ตั้งใหม่
ผลรวมจากรายการละเอียด 1,405 บรรทัด ตรงกับหน้าสรุปของเทศบัญญัติทุกปี (ผลต่าง 0.00 บาท) — แต่การใช้รายงานนี้ต้องเข้าใจขอบเขต
| ปีงบประมาณ | สถานะข้อมูล | รวมจากรายการละเอียด | ยอดในหน้าสรุปเอกสาร | ผลต่าง |
|---|---|---|---|---|
| ปี 2566 | รายจ่ายจริง | 791,487,383.27 | 791,487,383.27 | 0.00 ✓ |
| ปี 2567 | รายจ่ายจริง | 806,154,409.75 | 806,154,409.75 | 0.00 ✓ |
| ปี 2568 | รายจ่ายจริง | 891,578,223.46 | 891,578,223.46 | 0.00 ✓ |
| ปี 2569 | ประมาณการ | 1,120,000,000.00 | 1,120,000,000.00 | 0.00 ✓ |
| ปี 2570 | ประมาณการ | 1,109,000,000.00 | 1,109,000,000.00 | 0.00 ✓ |
ข้อสังเกตทั้งหมดเป็นประเด็นสำหรับตั้งคำถามในกระบวนการพิจารณางบประมาณตามกลไกสภาท้องถิ่น มิใช่ข้อสรุปว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย — หลายรายการมีคำอธิบายเชิงนโยบายหรือโครงสร้างที่ชอบธรรม เช่น เบี้ยยังชีพและบำเหน็จบำนาญที่โตตามจำนวนผู้มีสิทธิ
การวิเคราะห์นี้ใช้เฉพาะตัวเลขในเอกสารงบประมาณ ยังไม่ได้เปรียบเทียบราคากลาง ราคาตลาด หรือเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างจริง จึงบอกได้เพียงว่ารายการใดเบี่ยงเบนจากฐานอดีตของตนเอง
ไม่ครอบคลุมด้านรายรับและภาระผูกพันข้ามปี ข้อสังเกตความซ้ำซ้อนอยู่ระดับ "ชื่อ–ขอบเขตภารกิจดูทับซ้อน" และการรวมโครงการชื่อคล้ายกันอาจคลาดเคลื่อน — การอ้างอิงรายการเดี่ยวต้องตรวจกับเทศบัญญัติต้นฉบับเสมอ
ข้อสังเกตทั้งหมดเป็นประเด็นสำหรับตั้งคำถามในกระบวนการพิจารณางบประมาณตามกลไกสภาท้องถิ่น มิใช่ข้อสรุปว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย การวิเคราะห์นี้ใช้เฉพาะตัวเลขในเอกสารงบประมาณ ยังไม่ได้เปรียบเทียบราคากลาง ราคาตลาด หรือเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างจริง