สรุปประเด็นจากการวิเคราะห์ข้อบัญญัติงบประมาณระดับบรรทัด เปรียบเทียบรายจ่ายจริงปี 2566–2568 กับประมาณการปี 2569–2570 เพื่อใช้ตั้งคำถามในชั้นกรรมาธิการและสภาท้องถิ่น
คำของบปี 2570 สูงกว่า รายจ่ายจริงสูงสุดที่องค์กรเคยทำได้ (2,100.7 ลบ.) 1.5 เท่า และเติบโตจากปี 2566 ถึงสองเท่าตัวในเวลา 5 ปี — คำถามหลักคือแผนการก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายให้ทันในปีเดียว
รายจ่ายจริงหมวดงบลงทุน 3 ปีอยู่ที่เพียง 15.5 / 11.3 / 51.9 ลบ. แต่คำขอปี 2570 อยู่ที่ 402.2 ลบ. = 7.8 เท่า ของสถิติสูงสุด — เป็นประเภทงบที่ห่างจากความสามารถเบิกจ่ายจริงมากที่สุด ขณะที่หมวดอื่นขอเพียง 1.1–1.5 เท่า
คำถามที่ควรถาม: หน่วยงานจะก่อหนี้ผูกพันและเบิกจ่ายงบลงทุน 402.2 ลบ. ให้ทันในปีเดียวได้อย่างไร ในเมื่อสถิติที่เคยทำได้จริงสูงสุดอยู่ที่ 51.9 ลบ. ในปี 2568 และงบลงทุนที่ตั้งไว้ปี 2569 จำนวน 287.2 ลบ. ก็ยังอยู่ระหว่างปีงบประมาณ — หากเบิกไม่ทัน เงินส่วนต่างจะกลายเป็นงบค้างท่อหรือตกเป็นเงินสะสม
อบจ.นนทบุรี ทุ่มงบไปที่การศึกษา 1,551.2 ลบ. มากกว่าแผนงานอันดับสองเกือบ 4 เท่า — แต่แผนงานที่ตัวคูณเทียบฐานอดีตสูงผิดปกติคือ อุตสาหกรรมและการโยธา 5.5 เท่า ซึ่งเป็นจุดที่ต้องไล่ดูรายบรรทัด
ข้อควรระวังในการตีความ: แผนงานที่เปลี่ยนแปลงมากผิดปกติควรไล่ดูรายบรรทัดก่อนสรุป เพราะบางกรณีเป็นเพียงการย้ายอัตรากำลังหรือภารกิจข้ามแผนงาน หรือการรับถ่ายโอนภารกิจ (เช่น การรับถ่ายโอน รพ.สต. ในแผนงานสาธารณสุข) ซึ่งเป็นเหตุผลที่ชอบธรรม การวิเคราะห์ที่หยุดอยู่ที่ระดับแผนงานอาจนำไปสู่ข้อกล่าวหาที่ผิดพลาด
พบ 137 โครงการ รวม 958.3 ลบ. ที่มีเงินตั้งหรือเบิกจ่ายเกือบทุกปีและยังขอต่อ (29.9% ของงบปีที่ขอ) และ 19 รายการ ที่ตัวเลข "เท่ากันทุกบาท" อย่างน้อย 3 ปีติด ซึ่งความน่าจะเป็นทางสถิติต่ำมาก
| รายการเด่น | จ่ายจริง 66 | จ่ายจริง 67 | จ่ายจริง 68 | งบ 69 | ขอ 70 |
|---|---|---|---|---|---|
| โครงการส่งเสริมครูชาวต่างประเทศ (สพป.นนทบุรี เขต 1–2 · สพม. · วิทยาลัยเทคนิค) แผนงานการศึกษา · งบเงินอุดหนุน — มีเงิน 5 ใน 5 ปี วงเงินขยับไม่ถึง 0.5% ตลอดช่วง | 143.84 | 143.74 | 144.27 | 144.27 | 144.43 ลบ. |
| โครงการจ้างเหมาเดินระบบกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีฝังกลบ แผนงานเคหะและชุมชน · งบดำเนินงาน — ขอ 6.3 เท่าของจ่ายจริงสูงสุด | 10.40 | 20.81 | 10.75 | 131.71 | 131.71 ลบ. |
| โครงการจัดการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษ (English Program : EP) แผนงานการศึกษา · งบเงินอุดหนุน — นิ่ง 24.4 ลบ. สามปี แล้วกระโดดเป็น 85.7 ลบ. | 24.39 | 24.41 | 24.41 | 42.11 | 85.69 ลบ. |
| โครงการส่งเสริมครูสอนวิชาการศาสนาอิสลามภาคบังคับ (ฟัรดูอีน) 5,686,200 บาท เท่ากันทุกบาท ทั้งรายจ่ายจริงและงบที่ตั้ง 5 ปีติด | 5.686 | 5.686 | 5.686 | 5.686 | 5.686 ลบ. |
| โครงการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย–มอญ เกาะเกร็ด ตั้ง 500,000 บาทพอดี 4 ปีติด และปี 67–68 เบิกจ่ายหมดพอดีทุกบาท | 0.493 | 0.500 | 0.500 | 0.500 | 0.500 ลบ. |
การตั้งซ้ำไม่ใช่ความผิดในตัวเอง — หลายรายการเป็นภารกิจประจำตามกฎหมาย แต่โครงการประเภทกิจกรรม อบรม จัดงาน หรือจ้างเหมาที่วงเงินไม่ขยับเลยหลายปี เป็นสัญญาณว่าอาจไม่มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ก่อนตั้งงบรอบใหม่ — และกรณีที่ "รายจ่ายจริงเท่ากับงบที่ตั้งพอดีทุกบาท" ควรขอใบสำคัญการเบิกจ่ายและรายงานตรวจรับย้อนหลัง
114 รายการตั้งใหม่โดยไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลย รวม 997.1 ลบ. = 31.2% ของงบทั้งปี และอีก 8 รายการขอเกิน 3 เท่าของที่เคยจ่ายจริง รวม 299.8 ลบ. — ส่วนต่างเหนือฐานประวัติจริงคือเงินที่ต้องมีคำอธิบายรองรับ
| รายการเด่น | จ่ายจริงสูงสุด | ขอ 70 | เท่า |
|---|---|---|---|
| ค่าตอบแทนผู้ปฏิบัติราชการอันเป็นประโยชน์แก่ อปท. บริหารงานทั่วไป · งบดำเนินงาน — จ่ายจริงครั้งเดียวปี 66 แล้วเว้น 2 ปี · ส่วนต่าง 39.4 ลบ. | 1.80 ลบ. | 41.19 ลบ. | 22.9× |
| ค่าจ้างออกแบบ ควบคุมงาน อาคาร–ทาง–สะพาน–สวนสาธารณะ (สำนักช่าง) อุตสาหกรรมและการโยธา · งบดำเนินงาน — ส่วนต่าง 24.2 ลบ. ขอ BOQ และเกณฑ์ค่าจ้างออกแบบ | 1.25 ลบ. | 25.46 ลบ. | 20.3× |
| โครงการจ้างเหมาเดินระบบกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีฝังกลบ ส่วนต่าง 110.9 ลบ. — ก้อนใหญ่ที่สุดของกลุ่มนี้ ขอสัญญาและ TOR เทียบปริมาณงาน | 20.81 ลบ. | 131.71 ลบ. | 6.3× |
| โครงการจ้างบุคลากรเสริมการเรียนการสอน (สถานศึกษานอกสังกัด) งบเงินอุดหนุน — รายการตั้งใหม่ก้อนใหญ่ที่สุด ตั้งไว้ 156.0 ลบ. ในปี 69 และ 156.7 ลบ. ในปี 70 โดยไม่เคยมีรายจ่ายจริง | 0 | 156.68 ลบ. | ใหม่ |
| เงินบำเหน็จบำนาญพนักงานครู (งบกลาง) โตจาก 65.5 ลบ. ในปี 69 เป็น 115.9 ลบ. — ขอฐานจำนวนผู้รับบำนาญและสูตรคำนวณ | 0 | 115.90 ลบ. | ใหม่ |
| โครงการก่อสร้างอาคารสระว่ายน้ำ 50 ม. 6 ลู่ ร.ร.เบญจมราชานุสรณ์ งบเงินอุดหนุน — โครงการก่อสร้างตั้งใหม่ก้อนใหญ่ที่สุด ขอแบบรูปรายการ ราคากลาง BOQ | 0 | 90.00 ลบ. | ใหม่ |
บริบทที่ต้องแยกให้ออก: การเพิ่มขึ้นของงบบุคลากรและงบสาธารณสุขมีเหตุผลเชิงโครงสร้างจากการรับถ่ายโอน รพ.สต. รองรับอยู่ (รายการที่มีคำว่า "ถ่ายโอน" ในชื่อ รวมกัน 387.1 ลบ. ในปี 2570) จึงต้องขอกรอบอัตรากำลังมาตรวจว่าเป็นการย้ายหมวดหรือเป็นการเพิ่มจริง ก่อนสรุปว่าผิดปกติ (ยอด 387.1 ลบ. คำนวณจากข้อมูลรายบรรทัดใน dashboard โดยคัดชื่อรายการที่มีคำว่า "ถ่ายโอน" — ไม่ใช่ตัวเลขที่ปรากฏตรง ๆ ในบทวิเคราะห์)
วงเงินไม่เกิน 5 แสนบาทใช้ วิธีเฉพาะเจาะจง ได้โดยไม่ต้องประกวดราคา e-bidding — รูปแบบของ อบจ.นนทบุรี ไม่ใช่การตั้ง 499,000 บาทแบบเชียงใหม่ แต่เป็นการตั้ง เท่ากับเพดานพอดี ที่เพิ่มขึ้นชัดเจนเฉพาะในปีที่ตั้งงบ
วิธีนับและข้อสังเกต: กราฟแท่งรายปีข้างบนคำนวณเองจากข้อมูลรายบรรทัด 1,214 รายการใน dashboard ไม่ได้อยู่ในบทวิเคราะห์ต้นทาง โดยรวมรายการชื่อเดียวกันภายในแผนงานเดียวกันก่อนนับ (เหลือ 1,069 กลุ่ม) แล้วนับกลุ่มที่มีค่า เท่ากับ 500,000 บาทพอดี ด้วยเกณฑ์เดียวกันทุกคอลัมน์ปี ผลคือ 0 → 2 → 1 รายการในปีที่มีรายจ่ายจริง แล้วกระโดดเป็น 19 รายการในงบปี 2569 และ 18 รายการในคำขอปี 2570 รวมเป็นเงิน 9.0 ลบ. ด้วยเกณฑ์ชุดเดียวกัน จำนวนรายการ "เฉียดเพดาน" ช่วง 450,000–499,999 บาท กลับไม่เพิ่ม (11 → 14 → 11 → 6 → 9 รายการ) และตัวเลข 9 รายการของปี 2570 ตรงกับหัวข้อ 3.2 ของบทวิเคราะห์พอดี — "เท่ากับเพดานพอดี" กับ "ต่ำกว่าเพดานเล็กน้อย" เป็นคนละปรากฏการณ์ จึงแยกรายงานและห้ามนำตัวเลขในกราฟแท่งแนวนอนด้านบนมาบวกรวมกัน
ข้อควรระวังในการตีความ: รายการที่ตั้ง 500,000 บาทพอดีทั้ง 18 รายการเป็นงบดำเนินงาน (ค่าลงทะเบียนฝึกอบรม จัดงานประเพณี รับรองและพิธีการ จ้างเหมา Life Guard ฯลฯ) ไม่ใช่สัญญาก่อสร้าง จึงยังไม่ใช่หลักฐานการแบ่งซื้อแบ่งจ้างในตัวเอง แต่การที่วงเงินไปหยุดพอดีที่ตัวเลขเพดานพร้อมกันหลายสิบรายการเฉพาะปีที่ตั้งงบ เป็นรูปแบบที่ควรขอฐานการคำนวณมาดู
เอกสารที่ควรขอ: แบบรูปรายการ ราคากลาง BOQ และตารางเทียบราคาต่อ ตร.ม./กม. ระหว่างโครงการในงบฉบับเดียวกัน โดยเฉพาะสองรายการชิดเลขกลม — กล้องวงจรปิดในโรงเรียน 9,996,000 บาท และระบบโสตทัศนูปกรณ์อาคารที่จอดรถสนามกีฬา 19,999,847 บาท ซึ่งการประมาณการจากราคามาตรฐานมักไม่ลงเอยชิดเลขกลมขนาดนั้น
คิดเป็น 16.4% ของงบทั้งปี — โครงการครูชาวต่างประเทศอย่างเดียว (10 รายการ) รวม 292.1 ลบ. กระจายอยู่ทั้งงบดำเนินงานและงบเงินอุดหนุน ทั้ง EP, MEP, ภาษาจีน และครูให้สถานศึกษานอกสังกัด ควรตรวจว่าเป็นคนละกลุ่มเป้าหมายจริงหรือทับซ้อนกัน
เม็ดเงินก้อนใหญ่อยู่ที่การจ้างเหมาบริการต่อเนื่อง: สองกลุ่มบนสุดรวมกัน 835.8 ลบ. หรือ 26.1% ของงบทั้งปี และเกือบทั้งหมดเป็นสัญญาจ้างรายปีที่ต่ออายุมาหลายปี — ควรขอราคาต่อหน่วย (คน–ผลัด–เดือน หรือ ตัน/ตร.ม.) เทียบระหว่างปีและระหว่างสัญญา ก่อนพิจารณาวงเงินรอบใหม่
ปีล่าสุดที่ปิดบัญชีแล้ว องค์กรตั้งงบไว้ 2,775.8 ลบ. แต่เบิกจ่ายจริงได้ 2,100.7 ลบ. — ขณะที่คำขอปี 2570 สูงขึ้นอีกเป็น 3,200.0 ลบ. คำถามคือความสามารถในการเบิกจ่ายจะตามทันหรือไม่
วิธีคำนวณ: อัตราเบิกจ่าย 75.7% คำนวณเองจากข้อมูลใน dashboard (รายจ่ายจริงปี 2568 จำนวน 2,100,727,859.53 บาท ÷ งบที่ตั้งไว้ปี 2568 จำนวน 2,775,757,300 บาท) — ไม่ได้ปรากฏเป็นตัวเลขในบทวิเคราะห์ต้นทาง ตัวหารมาจากคอลัมน์งบปี 2568 ที่ฝังอยู่ใน dashboard ซึ่งบทวิเคราะห์ไม่ได้นำมาแสดง หมายเหตุ: dashboard ของ อบจ.นนทบุรี ไม่มีชุดข้อมูล reserve_data (เงินสะสม/เงินฝากธนาคาร/เงินกู้คงค้าง) เหมือนหน่วยงานอื่น สไลด์นี้จึงใช้ตัวชี้วัดความสามารถเบิกจ่ายแทน และยังไม่สามารถประเมินฐานะการคลังด้านเงินสะสมได้ ควรขอคำแถลงงบประมาณ (ณ 30 มิ.ย.) เพิ่มเติม
บันทึกจุดแข็งและบริบทเชิงยุทธศาสตร์: ① ลงทุนด้านการศึกษาสูงที่สุดในบรรดา อปท. ที่วิเคราะห์มา — แผนงานการศึกษา 1,551.2 ลบ. คิดเป็น 48.5% ของงบทั้งปี ครอบคลุมโรงเรียนในสังกัดและอุดหนุนสถานศึกษานอกสังกัด รวมอาหารกลางวัน 79.8 ลบ. · ② ระบบจัดการขยะและน้ำเสียครบวงจรระดับจังหวัด — กลุ่มโครงการขยะ–สิ่งแวดล้อม–บำบัดน้ำเสีย 20 รายการ รวม 310.2 ลบ. ทั้งฝังกลบถูกหลักสุขาภิบาล กำจัดมูลฝอยติดเชื้อ และเดินระบบบำบัดน้ำเสียที่ไทรน้อย ซึ่งเป็นภารกิจที่ท้องถิ่นระดับล่างทำเองไม่ไหว · ③ รองรับการถ่ายโอน รพ.สต. อย่างต่อเนื่อง — แผนงานสาธารณสุขโตจาก 37.2 ลบ. (ปี 66) เป็น 289.2 ลบ. (ปี 70) และรายการที่มีคำว่า "ถ่ายโอน" ในชื่อรวม 387.1 ลบ. · ④ ลงทุนพลังงานสะอาดและบริการดิจิทัล — ระบบผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์บนหลังคาสำนักงานและยิมเนเซียม 37.0 ลบ. · ระบบแพทย์ทางไกล Telemedicine 31.1 ลบ. · ทักษะโค้ดดิ้ง หุ่นยนต์ และไมโครบิท 20.8 ลบ.
ตัวเลขในกล่องจุดแข็งทุกตัวสอบทานกลับได้: 1,551.2 / 289.2 ลบ. จากตารางสรุปตามแผนงานในบทวิเคราะห์ · 310.2 ลบ. จากหัวข้อประเด็นที่ 4 · 79.8 / 387.1 / 37.0 / 31.1 / 20.8 ลบ. รวมจากข้อมูลรายบรรทัดใน dashboard (คอลัมน์ ขอ 70) — ไม่ได้ใช้ข้อความสรุปจุดแข็งในบทวิเคราะห์ต้นทางซึ่งไม่มีตัวเลขกำกับ
ปี 2568 องค์กรเบิกจ่ายได้เพียง 75.7% ของงบที่ตั้งไว้ และงบลงทุนเบิกจ่ายจริงได้สูงสุดแค่ 51.9 ลบ./ปี แต่ปี 2570 ขอ 402.2 ลบ. = 7.8 เท่า — มีแผนเร่งรัดก่อหนี้ผูกพันอย่างไรไม่ให้เกิดงบค้างท่อ
114 รายการไม่มีประวัติเบิกจ่ายเลยในรอบ 3 ปี ทั้งการจ้างบุคลากรเสริมการเรียนการสอน 156.7 ลบ. เงินบำเหน็จบำนาญพนักงานครู 115.9 ลบ. และอาคารสระว่ายน้ำ 90.0 ลบ. — ขอ BOQ ราคากลาง กรอบอัตรากำลัง และหลักเกณฑ์การจ่าย
รายการที่ตั้งวงเงิน 500,000 บาทพอดีเพิ่มจาก 0–2 รายการต่อปี เป็น 19 และ 18 รายการในปีที่ตั้งงบ อีกทั้งมี 9 รายการเฉียดเพดาน และ 2 รายการชิดเลขกลม (9,996,000 และ 19,999,847 บาท) — ขอฐานการคำนวณวงเงินและตารางเทียบราคาต่อหน่วย
เอกสารลำดับแรก: ① BOQ + ราคากลาง 13 โครงการในแผนงานอุตสาหกรรมและการโยธาที่วงเงินเกิน 10 ลบ. (รวม 331.2 ลบ.) ② รายการแจกแจงพร้อมคุณลักษณะเฉพาะและใบเสนอราคา 3 ราย ของครุภัณฑ์คอมพิวเตอร์ 59.5 ลบ. และครุภัณฑ์โฆษณา–เผยแพร่ 19.2 ลบ. ③ MOU + รายงานผลสัมฤทธิ์ของงบเงินอุดหนุนรวม 560.0 ลบ. โดยเฉพาะโครงการครูชาวต่างประเทศ 292.1 ลบ. พร้อมจำนวนนักเรียน–ครูและอัตราต่อหัวรายปี ④ สัญญาจ้างเหมา TOR และราคาต่อหน่วยของกลุ่มขยะ–สิ่งแวดล้อม 310.2 ลบ. และจ้างเหมาบริการ–รปภ. 38.2 ลบ. เทียบกับปีก่อนหน้า ⑤ ค่าใช้จ่ายรายหมวดและสถิติผู้เข้าร่วมจริงของโครงการกีฬาและงานประเพณี 126.2 ลบ.
ผลรวมจากรายการละเอียด 1,214 บรรทัด ตรงกับหน้าสรุปของข้อบัญญัติทุกปี (ผลต่าง 0.00 บาท) — แต่การใช้รายงานนี้ต้องเข้าใจขอบเขต
| ปีงบประมาณ | สถานะข้อมูล | รวมจากรายการละเอียด | ยอดในหน้าสรุปเอกสาร | ผลต่าง |
|---|---|---|---|---|
| ปี 2566 | รายจ่ายจริง | 1,565,533,683.25 | 1,565,533,683.25 | 0.00 ✓ |
| ปี 2567 | รายจ่ายจริง | 1,683,847,316.01 | 1,683,847,316.01 | 0.00 ✓ |
| ปี 2568 | รายจ่ายจริง | 2,100,727,859.53 | 2,100,727,859.53 | 0.00 ✓ |
| ปี 2569 | ประมาณการ | 2,950,000,000.00 | 2,950,000,000.00 | 0.00 ✓ |
| ปี 2570 | ประมาณการ | 3,200,000,000.00 | 3,200,000,000.00 | 0.00 ✓ |
ข้อสังเกตทั้งหมดเป็นประเด็นสำหรับตั้งคำถามในกระบวนการพิจารณางบประมาณตามกลไกสภาท้องถิ่น มิใช่ข้อสรุปว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย — หลายรายการมีคำอธิบายเชิงนโยบายที่ชอบธรรม เช่น การรับถ่ายโอน รพ.สต.
การวิเคราะห์นี้ใช้เฉพาะตัวเลขในเอกสารงบประมาณ ยังไม่ได้เปรียบเทียบราคากลาง ราคาตลาด หรือเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างจริง จึงบอกได้เพียงว่ารายการใดเบี่ยงเบนจากฐานอดีตของตนเอง
ไม่ครอบคลุมด้านรายรับ เงินสะสม และภาระผูกพันข้ามปี (ชุดข้อมูลเงินสะสมของหน่วยงานนี้ยังไม่มีใน dashboard) ข้อสังเกตความซ้ำซ้อนอยู่ระดับ "ชื่อ–ขอบเขตภารกิจดูทับซ้อน" — การอ้างอิงรายการเดี่ยวต้องตรวจกับข้อบัญญัติต้นฉบับเสมอ
ข้อความปิดท้าย: ข้อสังเกตทั้งหมดเป็นประเด็นสำหรับตั้งคำถามในกระบวนการพิจารณางบประมาณตามกลไกสภาท้องถิ่น มิใช่ข้อสรุปว่ามีการกระทำผิดกฎหมาย การวิเคราะห์นี้ใช้เฉพาะตัวเลขในเอกสารงบประมาณ ยังไม่ได้เปรียบเทียบราคากลาง ราคาตลาด หรือเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างจริง