ความเป็นมาของโครงการ

ปัญหาเมืองและท้องถิ่นไทยมีรากร่วมกันคือ ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ (spatial inequality) — อำนาจตัดสินใจ งบประมาณ และการวางผังเมืองถูกรวมศูนย์ไว้ที่ส่วนกลาง ท้องถิ่นทั่วประเทศจึงขาดอิสระในการบริหารพื้นที่ของตัวเอง

แต่ข้อจำกัดนี้ไม่ได้อยู่ที่ "อำนาจ" เพียงอย่างเดียว หากอยู่ที่ "การมองไม่เห็น" ด้วย เพราะแม้ อปท. จะเป็นหน่วยงานที่ใกล้ประชาชนที่สุดและเป็นผู้ใช้งบประมาณโดยตรงในการแก้ปัญหาระดับพื้นที่ ประชาชนกลับแทบไม่มีทางรู้ว่าท้องถิ่นของตัวเองได้รับงบเท่าไร ใช้ไปกับอะไร และคุ้มค่าหรือไม่ ข้อมูลงบท้องถิ่นกระจัดกระจายอยู่ในเอกสารราชการที่ไม่ถูกออกแบบมาให้คนทั่วไปอ่าน

จุดยืน: ข้อมูลเมืองต้องเปิด (Open Data by Default)

ปีกพัฒนาเมืองยึดจุดยืนว่า ข้อมูลเมืองต้องเปิด — ข้อมูลผังเมือง การใช้ที่ดิน ราคาที่ดิน งบท้องถิ่น และการจัดซื้อจัดจ้าง ต้องเป็น open data by default ไม่ใช่สิ่งที่ประชาชนต้องร้องขอเป็นรายกรณี เพราะเมื่อไม่มีข้อมูล ประชาชนก็ตรวจสอบไม่ได้ เปรียบเทียบไม่ได้ และไม่มีเครื่องมือตั้งคำถามกับผู้บริหารท้องถิ่นที่ตัวเองเลือกมา

เมืองต้องบริหารโดยท้องถิ่นที่มีทั้งอำนาจและงบประมาณ

โครงการนี้ยังเชื่อมโดยตรงกับจุดยืนที่ว่า เมืองต้องบริหารโดยท้องถิ่นที่มีทั้งอำนาจและงบ การกระจายอำนาจที่ไม่มีงบพ่วงมาคือการโอนภาระ ไม่ใช่การกระจายอำนาจ

การเปิดตัวเลขงบ อปท. ให้เห็นทั้งประเทศ จึงเป็นการสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าท้องถิ่นได้รับทรัพยากรมากน้อยเพียงใดเมื่อเทียบกับภาระที่ต้องแบก และเป็นฐานข้อมูลรองรับข้อเสนอเรื่องการคลังท้องถิ่นและการแบ่งปันมูลค่าที่ดินที่เกิดจากการลงทุนสาธารณะในระยะต่อไป

การร่วมมือกับ มูลนิธิคณะก้าวหน้า ทำให้โครงการมีทั้งเครือข่ายท้องถิ่นและกำลังทำงานภาคสนามที่ต่อยอดได้ทันที โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์